med for thai

Wikipedia ของไทย กำลังพัฒนาความรู้ทางการแพทย์

2009-06-06T10:46:00.002+07:00

ตอนนี้คุณสามารถ search หาความรู้ทางการแพทย์ในสาขาวิชาต่างๆมากมาย ได้ใน Wikipedia ของไทยนะครับ

ตอนนี้ผมจะไม่ได้ทำบล็อกนี้ต่อ แต่จะไปสานงานต่อที่ Wikipedia นะครับ

เอดส์รักษาได้?

2008-11-24T02:14:00.004+07:00

เอดส์รักษาได้?

เป็นคำพูดที่ออกมาแล้วก่อให้เกิดความฮือฮาเป็นอย่างมาก

ก่อนที่เราจะไปดูคำเฉลยกันว่า เอดส์รักษาได้หรือไม่นั้น

ผมขอทำความเข้าใจกันก่อนนะครับ ถึงนิยามของคำว่า “เอดส์-AIDS”

AIDS ย่อมาจาก Acquired immune deficiency syndrome

-ซึ่งหมายถึงกลุ่มอาการของผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ซึ่งไม่ได้มีภูมิคุ้มกันที่บกพร่องมาตั้งแต่กำเนิด

-ซึ่งเชื้อตัวเด่นดังที่ทำให้เกิดกลุ่มอาการที่เรียกว่า AIDS นี้ได้ก็คือเจ้าเชื้อไวรัสที่ชื่อว่า HIV หรือ Human immunodeficiency virus

ภาพจากhttp://www.stanford.edu/group/virus/retro/2005gongishmail/hiv1.jpg

-โดยต้องเข้าใจก่อนว่า ผู้ที่มีเชื้อไวรัส HIV ในตัวนั้น(ผู้ติดเชื้อ) ไม่จำเป็นต้องเป็น AIDS ซึ่งการจะบอกว่าผู้ใดได้กลายเป็นเอดส์นั้น ก็มีหลักการตัดสินอยู่หลายประการ แล้วแต่องค์กรใดๆที่จะตั้งขึ้นมา ประการหลักๆที่นิยมมายาวนานก็เช่น การมี CD4+ T cell น้อยกว่า 200 เซลล์ต่อไมโครลิตร (CD4+ T cell เป็นเซลล์เม็ดเลือดจำพวก lymphocyte ที่มีหน้าที่สำคัญในระบบภูมิคุ้มกัน และเป็นเซลล์เป้าหมายของเชื้อ HIV ที่มันจะเข้าไปเพิ่มจำนวน และสารพันธุกรรมของมันก็จะฝังอยู่กับยีนของเราไปจนกว่าเซลล์ของเราจะตาย) หรือมีอาการของการติดเชื้อฉวยโอกาส(คือเชื้อที่หากมีภูมิคุ้มกันปกติก็จะไม่ติดเชื้อนี้หรือติดได้ยากหรือไม่มีโรคเกิดขึ้น) เช่น การมีฝ้าขาวในช่องปากจากยีสต์ Candida เป็นต้น

ภาพจากhttp://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Symptoms_of_AIDS.png/300px-Symptoms_of_AIDS.png

*ดังนั้น ณ ตรงนี้ ก็ขอบอกว่า ประโยคที่ว่า “AIDS รักษาได้” นั้น ก็คงยังไม่ใช่ความจริง...สำหรับตอนนี้ เพราะเท่าที่มีการศึกษาทดลองกันมา ก็ยังไม่มียาตัวไหนที่ชนะความเก่งกาจของเจ้าเชื้อไวรัสตัวน้อยแต่มากความสามรถทางวิวัฒนาการและการปรับตัวอย่างเจ้าสิ่งไม่มีชีวิตนี้ได้

***แต่ๆๆ...ถ้าจะให้ถูก ก็ควรพูดว่า

“มีโอกาส ที่จะสามารถกำจัดเชื้อ HIV ในร่างกายได้ หากรีบมาพบแพทย์ใน 72 ชม. หลังได้รับเชื้อ”

นี่สิ ถึงค่อยถูกหน่อย...

ทำไมผมถึงกล้ากล่าวเช่นนั้น

ก็เพราะว่าทางการแพทย์มีการใช้ยายับยั้งการเพิ่มจำนวนของเชื้อไวรัส(ที่ใช้ในผู้ติดเชื้อ)ในผู้ที่ได้รับเชื้อใหม่ๆ เช่น บุคลากรทางการแพทย์ที่โดนเข็มที่มีเลือดของผู้ติดเชื้อปนเปื้อนตำ, ผู้ที่ไปมีเพศสัมพันธ์กับผู้ติดเชื้อแล้วทราบว่าเขามีเชื้อไวรัสแต่เนิ่นๆ(เช่นหลังเสร็จกิจก็บอก...ชั้นเป็นเอดส์นะเธอ...ตึง!) ฯลฯ

แต่ทั้งนี้ ก็มีข้อจำกัดมากมาย เช่น

-การรักษาไม่ได้ให้ผลแน่นอน 100% ว่าจะปลอดจากเชื้อ HIV หลังรับยาครบ ต้องมาทำการตรวจหาเชื้อหลังจากนั้น

-ผู้ที่ได้รับเชื้อต้องมาพบแพทย์และทานยาภายใน 72 ชม. ซึ่งหากเลยจากนี้ไป การรักษาก็อาจให้ผลไม่ดีเท่า หรือรักษาไม่ได้ และยิ่งมาพบแพทย์เร็วเท่าไหร่ก็ยิ่งดี

-ผู้ที่รับสารคัดหลั่ง(เลือด น้ำลาย น้ำอสุจิ ฯลฯ) ก็ควรที่จะต้องทราบว่า เจ้าของของสารคัดหลั่งเหล่านั้น มีการติดเชื้อหรือไม่ มีความเสี่ยงที่ผู้นั้นจะเป็นผู้ติดเชื้อหรือไม่(เช่น ไปมีเพศสัมพันธ์กับหญิงบริการด้วยความหลงผิด อันนี้ก็มีความเสี่ยง รีบมาพบแพทย์เลย...เพราะจริงๆ ถุงยางก็ไม่ได้ช่วย 100% นะครับ เพราะไหนจะ จูบ ทั้งใช้ปากทำอะไรต่างๆนาๆ ถ้าไม่ได้เป็นคนที่เที่ยวเป็นอาจิณ แต่หูตามืดมัว อันนี้ก็มากินยาเถอะ 555 จะได้เข็ดไม่ทำอีก) เพราะถ้าแหล่งที่มาของสารคัดหลั่งไม่ชัดเจน ไม่มีความเสี่ยงที่จะมีเชื้อ HIV อันนี้เราก็ไม่ค่อยนิยมให้รับการทานยาเหล่านี้

-ยามีผลข้างเคียงมากมาย เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ตับอักเสบ ยาบางตัวก็ทำให้ฝันร้ายเป็นต้น

-ยามีราคาแพง

-ในการรักษา ต้องทานยาติดต่อกัน 1 เดือน และต้องกินตรงเวลาเป๊ะๆๆๆๆ

ฯลฯ

จากข้อจำกัดที่กล่าวมา ก็กลับมาที่จุดเดิม ก็คือ

การป้องกันนั้นแหล่ะครับ ที่สำคัญที่สุด...

-ทั้งการมีสติ

-บุคลากรทางการแพทย์ก็ต้องระมัดระวังไม่ให้โดนเข็มตำ

-การไม่ไปเที่ยวสำส่อน

-การไม่ไปแลกสารคัดหลั่งกับใครมั่วๆ

-การป้องกันทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ ซึ่งเรียกว่าการมีเซ็กซ์ที่ปลอดภัยมากขึ้น แต่...ก็ไม่ได้ปลอดภัย 100% นะครับ เพราะอย่างการจูบกันเนี่ย ก็พาให้ติดเชื้อได้ตั้งมากมาย ทั้งไวรัสตับอักเสบ เริม และอีกมากมาย 555

ก็ถ้ามีข้อสงสัยอะไร ไม่เคลียร์ตรงไหนก็ทิ้งคำถามไว้ได้เลยครับ

ผิดพลาดตรงไหนก็ขออภัย + โปรดแจ้งด้วยนะครับ

ขอบคุณมากครับ

การตรวจเลือดดู CBC (complete blood count)

2008-11-18T02:04:00.012+07:00

การตรวจเลือดดู CBC (complete blood count)

*เกริ่นนำ

“เลือด”ของเรานั้น เป็นสิ่งที่วิเศษอย่างมาก เพราะเลือดเพียงไม่กี่ cc ก็สามารถบอกอะไรได้มากมายมหาศาลถึงสภาพร่างกกายของเจ้าของเลือดนั้น สาเหตุที่แพทย์ต้องส่งตรวจเลือดนั้นก็มีมากมาย จนบางครั้งเราก็ยังงงๆว่าเอ๊ะ! หมอมันจะส่งเราไปตรวจเลือดทำไมหว่า เราก็แค่ปวดหัวมาเฉยๆ เปลืองตังค์นะนี่ ทั้งนี้ก็เพราะแพทย์สงสัยถึงสาเหตุของโรคที่เป็นไปได้บางอย่าง โดยการรวบรวมประมวลข้อมูลจากการซักประวัติและการตรวจร่างกายคนไข้นั่นเอง

ภาพจากhttp://www.defence.gov.au/news/NAVYNEWS/editions/4811/images/common%20pages/taking-blood.jpg

หลายคนคงเคยได้ตรวจหากรุ๊ปเลือดกันมาแล้ว และหลายคนก็คงเคยนำไปทายชะตาชีวิต ทายนิสัยกันใช่มะ แต่จริงๆแล้วมันก็มีประโยชน์มากมายอย่างที่รู้กัน (เช่นการบริจาคเลือด หรือหาความเป็นพ่อ-แม่-ลูก ซึ่งก็ไม่เจ๋งเท่าการตรวจด้วยยีน) หรือหลายอย่างที่คนทั่วไปไม่รู้ (เช่น กรุ๊ปเลือดบางกรุ๊ปมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อโรคบางอย่างได้มากกว่า)

แต่ที่กล่าวมา มันไม่เกี่ยวกับเนื้อหาที่นำมาให้วันนี้เลยน่ะสิ 555 เพราะตอนนี้เราจะมาพูดถึง “CBC (complete blood count)” หรือที่แปลเป็นไทยแบบตรงตัวก็คือ การนับเลือดแบบสมบูรณ์ (แปลได้ควายมากเลยนะนี่ 555 - เห็นเค้าแปลกันว่า “การตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด”นะครับ) ซึ่งก็มีความสำคัญทางการแพทย์มากๆเลย เพราะสามารถบอกโรคหรือสภาวะของร่างกายได้อย่างมากมายทีเดียว

ก่อนอื่นก็อยากแนะนำสำหรับผู้ที่ต้องการศึกษาแบบละเอียดยิบเป็นภาษาไทย ก็สามารถไปดูได้ตามลิงค์นี้เลย เพราะว่าของเค้านั้นดีมากๆเลย แต่เป็นไฟล์ pdf นี่สิ ก็ไม่รู้ว่าก๊อปไปใช้กันเป็นหรือเปล่า ตัวผมก็ทำไม่เป็นอ่ะ ได้แค่เปิดดู 555 เหมือนว่าต้องใช้โปรแกรมอะไรสักอย่างถึงจะแปลงเป็นMSwordwได้ใช่ไหมเอ่ย

ส่วนใครต้องการข้อมูลภาษาอังกฤษอันนี้คงไม่ยากเลยนะครับ ไม่ว่าจะเป็น google Wikipedia ก็คงมีข้อมูลให้ตรึมเลย

ปล.มีอาจารย์บางท่านบอกว่า Wikipedia มีข้อมูลที่มั่วและไม่ค่อยดี อันนี้ผมก็ไม่แน่ใจนะครับ เท่าที่ใช้ก็เคยมีบ้าง ที่พอเอาข้อมูลไป present แล้วอ.ก็บอกว่ามั่วววว... ไปเอามาจากไหน...ฮือๆ
http://web.sut.ac.th/dsa/unit/medical_clinic/images/stories/heath/cbc.pdf

ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารีนะครับ รู้สึกว่ามหาลัยนี้จะมีข้อมูลทางการแพทย์ดีๆในโลกไซเบอร์มากมายจริงๆ

(ตอนแรกตั้งใจว่าblogของเราต้องมีข้อมูลลึกซึ้งที่สุดในโลก แต่ไปๆมาๆก็รู้สึกว่า คงจะเสียเวลาโดยใช่เหตุถ้าจะมาพิมพ์เองใหม่ทั้งหมด แนวทางใหม่ก็เลยเป็นการรวบรวมความรู้แล้วย่อยมาให้อ่านกันแบบสนุกๆแล้วกัน แล้วก็สำหรับมือsearchใหม่ๆด้วยแล้วกันนะครับ)

*ต่อไปนี้ก็เป็นภาคสรุปแล้วกันนะครับ ซึ่งถ้าจะมีรายละเอียดอื่นๆเพิ่มเติมก็คงต้องขอยกไปบทความใหม่กันเลยทีเดียว

การตรวจ CBC เป็นการเจาะเอาตัวอย่างเลือด(โดยทั่วไปก็คือเจาะจากตรงเส้นเลือดที่ข้อพับแขน)เพื่อตรวจดูเลือด โดยเน้นดูคุณสมบัติของเม็ดเลือดที่ไหลเวียนอยู่ในระบบเลือด ว่ามีจำนวน ขนาด รูปร่างที่ผิดปรกติหรือไม่ อย่างไร โดยในปัจจุบันก็มักเป็นการตรวจด้วยเครื่องอัตโนมัติแต่ทั้งนี้นักศึกษาแพทย์ก็ยังต้องฝึกดูด้วยตนเองให้เป็นด้วย โดยสามารถใช้กล้องจุลทรรศน์ดูได้ (ซึ่งยากมากๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆ)

ในระบบไหลเวียนโลหิตของเราก็จะมีส่วนประกอบที่สามารถดูด้วยกล้องจุลทรรศน์แบบ light microscope อยู่ 3 ส่วนประกอบหลักๆ คือ

ภาพจากwww.irvingcrowley.com/cls/hemchart.gif

1. เม็ดเลือดแดง(red blood cell) ที่ทำหน้าที่หลักในการขนส่งก๊าซระหว่างปอดกับเนื้อเยื่อทั่วร่างกาย

2. เม็ดเลือดขาว(white blood cell) ที่ทำหน้าที่หลักในการเป็นระบบภูมิคุ้มกันให้ร่างกาย มีหลายชนิดมาก ในระดับความรู้เบื้องต้นจะใช้ granule (เม็ดติดสีย้อมเล็กๆในเซลล์)เป็นตัวแบ่งประเภท ก็จะแบ่งได้เป็นพวกที่มี(neutrophils, eosinophils, basophils)และไม่มีgranule (lymphocyte, monocyte)

3. เกล็ดเลือด(platelet)(มีอ.บางท่านบอกว่าเขียนว่าเกร็ดเลือดถึงจะถูก อันนี้ก็ไม่แน่ใจ) ทำหน้าหลักในการทำให้เลือดแข็งตัวตรงบริเวณที่มีเลือดออก

ซึ่งหากจะดูด้วยวิธีโบราณแล้วล่ะก็ ก็ต้องมีการ smearเลือด (การปาดเลือดไปบนแผ่นกระจก) และfix (ทำให้ตัวอย่างเลือดมีความคงตัว)กับย้อมสีด้วย(เพื่อให้มองเห็นได้ง่ายขึ้นผ่านกล้อง)

ผล CBC บอกอะไรได้บ้าง (อ้างอิงจาก Wikipedia แปลมาเองเลยนะ เหอๆ)

1.Red cells

Total red blood cells – จำนวนเม็ดเลือดแดงต่อเลือด 1 ลิตร
Hemoglobin – จำนวนฮีโมโกลบิน (กรัม/เดซิลิตร) (ฮีโมโกลบินคือองค์ประกอบในเม็ดเลือดแดงที่คอยจับก๊าซ)(ถ้าค่านี้ต่ำกว่าปรกติแสดงว่าเป็นโลหิตจาง (anemia)ซึ่งมีหลายแบบ และเกิดได้จากหลายสาเหตุ)
Hematocrit or packed cell volume (PCV) – สัดส่วนปริมาตรของเม็ดเลือดแดงในเลือด
Red blood cell indices (ส่วนนี้ลึกซึ้ง ไว้ว่างๆจะมาอธิบายนะครับ 555)

Mean corpuscular volume (MCV) - the average volume of the red cells, measured in femtolitres. Anemia is classified as microcytic or macrocytic based on whether this value is above or below the expected normal range. Other conditions that can affect MCV include thalassemia and reticulocytosis.
Mean corpuscular hemoglobin (MCH) - the average amount of hemoglobin per red blood cell, in picograms.
Mean corpuscular hemoglobin concentration (MCHC) - the average concentration of hemoglobin in the cells.

Red blood cell distribution width (RDW) - a measure of the variation of the RBC population

2.White cells

Total white blood cells - จำนวนเม็ดเลือดขาวต่อเลือด 1 ลิตร

การเปลี่ยนแปลงของอัตราส่วนหรือจำนวนของเม็ดเลือดขาวก็สามารถบอกอะไรได้มากมาย

Neutrophil granulocytes – ปริมาณที่เพิ่มขึ้นอาจบ่งบอกถึงการติดเชื้อจำพวกแบคทีเรีย(สิ่งมีชีวิตเป็นเซลล์เดียว)เป็นหลัก [และไวรัส(ไม่เป็นเซลล์ ถือว่าเป็นสิ่งไม่มีชีวิต)ในบางกรณี]
Lymphocytes – จะมีค่าสูงในการติดเชื้อไวรัสบางประเภท หรือในโรคเลือดบางอย่าง และจะลดลง เช่น ในผู้ที่ติดเชื้อ HIV
Monocytes – เป็นเซลล์ที่สำคัญในการติดเชื้อที่ยาวนาน สามารถเข้าไปอยู่ในเนื้อเยื่อต่างๆเพื่อจับกินเชื้อโรค และมีชื่อเรียกต่างๆกันไปตามแต่ประเภทเนื้อเยื่อที่มันเข้าไปอยู่ เช่น macrophages, Kupffer cells (ในตับ)
Eosinophil granulocytes – เพิ่มขึ้นในการติดเชื้อปรสิตหรือในคนที่เป็นโรคภูมิแพ้
Basophil granulocytes- เพิ่มขึ้นในคนที่มีโรคทางไขกระดูก เช่นมะเร็งไขกระดูก

ทีนี้ ค่าปกติของแต่ละเซลล์ต้องเป็นเท่าไร ก็สามารถไปดูข้อมูลได้ที่ไฟล์ที่ให้ไว้ข้างต้นได้เลยนะครับ

แหะๆ เป็นไงบ้างครับ ผลงานชิ้นแรก ก็กวาดๆเอากลุ่มลูกค้าทุกประเภทแล้วกันนะครับ ผิดพลาดประการใดก็ขออภัยด้วยครับ

เปิดตัว...med4thai

2008-11-18T01:11:00.001+07:00

อยากที่จะทำประโยชน์เพื่อสังคมบ้างน่ะครับ
ก็เลยตั้ง blog นี้ขึ้นมา
ตอนแรกว่าจะไปขอโดเมนเนมเพื่อสร้างเว็บไซต์อะไรประมาณนั้นเลย
แต่ดูยุ่งยาก และอาจต้องใช้เงินด้วย
ดังนั้น ก็ขอเริ่มจากการเขียนเป็นบล๊อกก่อนแล้วกันครับ

ก็ไม่รู้ว่าจะมีใครได้มาเปิดดูบ้างรึเปล่าเนอะ...หิหิ

รู้สึกว่าคนไทยเรายังขาดความรู้ทางการแพทย์ที่ใช้ในชีวิตประจำวันอยู่มาก
ซึ่งก็ขึ้นกับปัจจัยต่างๆแล้วแต่บุคคลหรือสภาพแวดล้อมของเขา

ก็หวังว่าจะเป็นประโยชน์กับผู้ที่ได้เข้ามาอ่าน มาหาความรู้นะครับ

อ้อ...ตัวผมก็ยังเป็นแค่นักศึกษาแพทย์นะครับ ถ้ามีอะไรผิดพลาดก็ต้องขออภัยด้วย แล้วก็หากอยากติ หรือให้แก้ไขข้อมูลอะไรก็บอกได้เลยนะครับ

ติดต่อได้ที่ sxxn_hotmd@hotmail.com

ขอบคุณครับ

ก็ขอทำความดีนะครับ ขอไม่คิดมากแล้วกัน พยายามไม่หวัง ไม่กลัว และขอกล้าลงมือทำ ฮิฮิ้วววว...

ก่อนที่จะสายเกินไปเนอะ

*ความรู้ที่นำมาลงส่วนใหญ่จะได้มาจากlecturesนะครับ แล้วผมก็สรุปหรือรวบรวมมาอีกที
ถ้าลืมreferencesไปบ้างก็กราบขออภัยด้วยนะครับ